SOSYAL FOBİ
Toplum içinde (özellikle tanımadığı kişiler, başkalarının yanında, kalabalıkta ) küçük duruma düşme, yanlış yapma ve utanç duyma kaygılarına eslik eden, korkulan ortamlardan kaçınma veya yoğun sıkıntı ile bunlara katlanma davranışları ile tanımlanır. Ergenlik döneminde baslar. Bireyde düşük benlik algısı ve yoğun eleştirilme duyguları vardır. Genelde, yüz kızarması, el titremesi, bunaltı gibi semptomlarla uzmana başvurulur.
Bir sosyal fobinin temel özellikleri şunlardır:
• Bireyde diğerleri tarafından incelenme ve yargılanma korkusu vardır.
• Küçük düşme ve utanç duyma olasılığı olan durumlarda ( ORN. TOPLULUK ONUNDE KONUSMA gibi ) performansından endişe duyar
• Sonuçta da bu tip ortamlardan kaçarak sosyal içe çekilme yasar.
• Doğasında var olan utangaçlık ve olumsuz değerlendirme kaygısı yardım alma davranışını da engeller.
OKB konusunun çözümünde aşağıdaki türde yaklaşımlarda bulunmak yararlı olabilir:
• Tedavide bireyin düşünce biçimleri ele alınır. Bu düşünceler incelenirken,"şayet. Olursa, bu senin için ne anlama gelir", başka bir yorumu olabilir mi?" gibi sorular sorulabilir.
• Bireyin kendisini rahatsız ve yetersiz hissedebileceği sorular sorulmamalı, mükemmelliyetci düşünce bicimi irdelenmelidir.
• Sizi korkutan, endişelendiren, heyecanlandıran durumları listeleyiniz. Listelediğiniz her bir durum için, o durumla ilgili duygu ve düşüncelerinizi belirleyiniz.
• Mükemmeliyetçi düşünce yapınızın, nedenlerini araştırınız. "Her şey yolunda gitmezse ne olur?" sorusunu cevaplayınız.
• Sizi sıkıntıya sokan ortamlardan kaçınmak yerine, üzerine gidiniz. Unutmayın ki, sizi eleştirdiğini düşündüğünüz insanların da korkuları, kaygıları vardır
Gerektiğinde, çok zorlandığınızı hissettiğinizde bir uzmana başvurmaktan çekinmeyiniz. SOSYAL FOBİ
Sosyal ortamlarda (özellikle tanımadığı kişiler, başkalarının yanında, kalabalıkta ) bir eylem gerçekleştireceği ( konuşma, yemek yeme, telefon etme gibi) zamanlarda olumsuz değerlendirileceğinden, aşağılanacağından, küçük duruma düşeceğinden aşırı kaygı duyma ve korkma ile belirlidir. Korkulan sosyal ortamda kaldığında her zaman anksiyete belirtileri çıkar, panik atağa varabilir. Kişi bunun aşırı ya da anlamsız olduğunu bilir. Ancak böyle durumlardan kaçınır, bu da toplumsal ve mesleki işlevselliğini bozar.
Başlama yaşı ergenlik dönemidir. 6 aylık yaygınlığı %2-3 dolayındadır. Kadınlarda erkeklere oranla daha fazladır.
Sosyal fobinin çekirdeğinde başkaları üzerinde olumlu bir izlenim yaratma isteği ve bunu yapabileceği konusunda güvensizlik vardır. Sosyal fobikler olumsuz değerlendirileceklerine ilişkin düşünce ve inançlarına kanıt bulmak için dikkatlarini seçici olarak olumsuz durumlara yoğunlaştırmaları da anksiyete durumunu arttırmaktadır. Başkalarının, ellerinin ya da seslerinin titrediğinin farkına varacakları ile ilgili kaygılarından dolayı toplum önünde konuşmaktan korkabilirler ya da düzgün bir biçimde konuşamıyor gibi görünmekten korktukları için başkaları ile karşılıklı konuşurken aşrı anksiyete duyabilirler.
Çekingen (avoidant) kişilik bozukluğu ve obsesif kompulsif kişilik bozukluğu ile sosyal fobi birlikte görülebilir. Kişilik bozukluğu ile birlikte sosyal fobide yüksek belirti sıklığı, sosyal anksiyete ve işlevde belirgin bozulma vardır, bu hastaların sağaltıma yanıtı kötüdür.
Sağaltımında MAO inhibitörleri (moklobemid), SSRI’lar, benzodiazpinler kullanılabilir. Ayrıca bilişsel ve davranışçı sağaltım yöntemleri, sosyal beceri geliştirme eğitimi yararlıdır.
3- Ürkü (fobi): Aslında korkulmaması gereken bir durum, bir olay ya da bir itlevden korku duyma
a- Özgül durumlar (sinek, yılan, böcek v.b.)
b- Sosyal Fobi : Topluma çıkmaktan, konuşma yada bir şey yapmaktan korku duyma
c- Yüksekten (acrophobia)
d- Açık alandan (agorophobia)
e- Ağrıdan (algophobia)
f- Kandan, kırmızıdan (erythrophobia)
g- Kapalı alan (Claustrophobia)
h- Yabancıdan (Xenophobia)
ı- Hayvanlardan (zoofobia) korkuları gibi...
