Dil ve Konuşma Gelişimi Aşamaları
0-1 YAŞ
1. Anlama
● Konuşmacıya bakarak cevap verir.
● Kendi adı söylendiğinde tepki verir.
● "Buraya bak, buraya gel" sözlerine tepkide bulunur.
● "Hayır" dendiği zaman yaptığı hareketi durdurur.
2. Konuşma
● Ağlamaklı veya ağlamaklı sesler çıkarır.
● Sesli ve sesiz harfleri kendi kendine tekrar eder.
● Yetişkinin konuşmasından sonra sesli olarak iletişimde bulunulur.
● Sözcükleri anlamlı olarak istenilen uyumla söyler ve iletişim kurar.
● Sesleri taklit eder.
1-2 YAŞ
1. Anlama
● "Nerede?" diye sorulduğunda doğru cevap verir.
● "Üstünde, altında, içinde" gibi zarfları anlar.
● Bildiği bir eşya istendiğinde getirir.
● Anahtar sözcükler bulunan basit cümleleri anlar.
● Seri hâlinde ve birbiri ile ilişkili iki talimatı anlar.
● Çevreden gelen sesleri ayırt edebilir.
2. Konuşma
● İlk defa tam olarak anlamlı sözcükler söyler.
● Eşya ya da resimlerin adlarını söyler.
● Bir olayı açıklarken sözcükleri tek tek söyler.
● Adını söyleyerek kendini tanıtır.
● "Ben, benim" zamirlerini kullanır.
● Kişilere, eşyalara, olaylara ilişkin yaklaşık elli sözcük bilir.
● Ayrılma esnasında "bay bay" gibi sözcüklere tepkide bulunur.
2-3 YAŞ
1. Anlama
● Bilinen eşyaların adı söylendiğinde tanır.
● Ne ve nerede ile yapılan sorular sorar.
● Olumsuz ifadeleri anlar.
● Basit öykü kitaplarını dinlemekten zevk alır ve yeniden okunmasını ister.
2. Konuşma
● İki sözcüklü cümleler kurar ve doğru olarak birleştirir.
● Adını ve soyadını söyler.
● Ne ve nerede?" ile soru sorar.
● Olumsuz cümleler kurar.
● Anlayamadığında üzülür.
● Zamirleri kullanır.
● Sözel olarak evet anlamında olumlu tepki verir.
● Basit fiilleri resimlerine bakarak söyler.
● O andaki yaşantılarını anlatır.
3-4 YAŞ
1. Anlama
● Zaman kavramını ifade eden cümleleri anlamaya başlar.
● Kıyaslamaları anlar.
● "Eğer, bundan sonra, çünkü" gibi sözcüklerin kullanıldığı cümleleri anlar.
● Birbirleri İle ilgili dört emri yerine getirir.
● "Haydi taklit edelim" denildiğinde anlar.
2. Konuşma
● Tam cümlelerle konuşur.
● Geçmiş deneyimleri hakkında konuşur.
● Çoğul takılarını kullanır.
● "Ben, benim" zamirlerini kullanır.
● Şarkıları söyleyebilir.
● Konuşmalarında ses hataları olmasına rağmen yabancılar tarafından anlaşılır.
● "Üzerinde, içinde" gibi sözcükler kullanır.
● Sıfatları doğru olarak kullanır.
4-5 YAŞ
1. Anlama
● Birbiri ile ilişkili olmayan üç emri sırası ile yapar.
● "Güzel, daha güzel, en güzel" gibi kıyaslamaları anlar.
● Uzun hikâyeleri dinler ancak çoğu kez gerçekleri yanlış yorumlar.
● Olayların sırasını anlar.
2. Konuşma
● "Ne zaman, nasıl, niçin?" ile sorular sorar.
● Küçük cümleleri birleştirerek bütün bir cümle kurar.
● "Çünkü, böylece" sözcüklerini kullanarak olayların nedenleri hakkında konuşur.
● Gerçekleri karıştırabilir ama öykünün özünü anlar.
● Altı sözcükten oluşan cümleleri taklit eder.
● Basit zıtlıkları bilir.
● "Eğer... ne ... ?" veya “zaman… ne…?" şeklindeki sorulara doğru cevap verir.
● İsim-isim, isim-fiil birleştirmesi yapabilir.
● Telefonla konuşabilir.
5-6 YAŞ
1. Anlama
● Sözel olarak belirtilen iki özel duruma uygun resimleri bulur.
● Soyutlama becerisinin ilk belirtilerini göstermeye başlar.
● Geçmiş gelecek ve geniş zamanı resimlerden ayırt eder.
2. Konuşma
● Dil bilgisi bakımından yetişkinlerin konuşmasına çok yaklaşır.
● Ancak, özne fiil arasındaki uyumla, geçmiş zaman kiplerinde bazı zorluklar vardır.
● Söyleyişlerinde sıraya dikkat eder.
● Bilgi verir ve alır.
● Aile içinde arkadaşları ve yabancılarla iyi iletişim kurar.
● Bildiği basit bir öyküyü sırasıyla anlatabilir.
● Benzerlik ve farklılıkları söyler.
T.C. Milli Eğitim Bakanlığı,
Gecikmiş Konuşma, Aile El Kitabı
